گره معاملاتی در بورس

گره معاملاتی در بورس
گره معاملاتی اصطلاحی است که به گوش بسیاری از فعالان بورس آشنا است. در ادامه این مقاله به بررسی مفهوم گره معاملاتی و چگونگی رفع آن می پردازیم.

در بازار بورس، با توجه به  محدودیت داشتن برای دامنه مجاز قیمت، احتمال رخ دادن صف خرید یا صف فروش های سنگین برای نمادهای معاملاتی با حجم نقدینگی پایین وجود دارد که این موضوع موجب کند شدن روند معاملات این نمادها می‌شود. 

 

مفهوم گره معاملاتی

 

هنگامی که سهمی در صف خرید یا فروش قفل شود، دیگر نمیتوان آن ها را معامله کرد.برای حل این مشکل هیئت مدیره سازمان بورس در سال 1389 دستور العملی را صادر کرد به صورتی که اگر سهام با مشکل صف خرید یا فروش سنگین مواجه شود، مشمول دستورالعمل رفع گره معاملاتی قرار داده می شود که هدف از وضع کردن این قانون، روان‌تر کردن صفوف و تسهیل معاملات سهام درزمانی است که روند معاملات به دلیل تشکیل صف‌های خرید و فروش سنگین کند شده است.

 

دستورالعمل گره معاملاتی

 

طبق دستورالعمل سازمان در خصوص ایجاد وضعیت گره معاملاتی، نمادی گره معاملاتی می شود که شرایط زیر را داشته باشد.

  •  یک نماد معاملاتی به‌رغم برخورداری از صف خرید یا صف فروش در پایان جلسه معاملاتی حداقل معادل یک برابر حجم مبنا برای شرکت‌هایی با ۳ میلیارد سهم و بیشتر و دو برابر حجم مبنا برای سایر شرکت‌ها، به علت عدم تقارن قیمت‌های درخواست خرید و فروش، حداقل به مدت ۵ جلسه معاملاتی متوالی مورد معامله قرار نگیرد یا متوسط معاملات روزانه آن در این دوره (به‌استثنای معاملات در بازار معاملات عمده)، کمتر از ۵ درصد حجم مبنا باشد.
  •  کلیه معاملات یک نماد معاملاتی در ۵ جلسه معاملاتی متوالی در سقف دامنه نوسان روزانه قیمت باشد.
  •  کلیه معاملات یک نماد معاملاتی در ۵ جلسه معاملاتی متوالی در کف دامنه نوسان روزانه قیمت باشد.

 

نحوه اطلاع رسانی درباره رفع گره نمادها

 

سازمان بورس بعد از استعلام گیری از فهرست شرکت‌هایی که مشمول گره معاملاتی می‌شوند آن ها را از طریق سامانه معاملات و همچنین سایت رسمی tsetmc.com (در قسمت پیام‌های ناظر بازار) حداکثر تا پیش از شروع روز معاملاتی به اطلاع عموم می‌رساند.

 

دامنه نوسان در رفع گره معاملاتی

نمادهای معاملاتی که بر اساس اعلام سازمان بورس مشمول دستورالعمل رفع گره معاملاتی می‌شوند، در ابتدای روز معاملاتی بعد و در مرحله گشایش با دو برابر دامنه نوسان روزانه قیمت عادی آن نماد بازگشایی شده و سپس در حراج پیوسته، معاملات در دامنه نوسان روزانه قیمت انجام می‌شوند. قیمت مرجع در دوره حراج پیوسته، قیمت کشف‌شده از طریق حراج ناپیوسته است.

 

ماده 22 دستورالعمل اجرایی نحوه انجام معاملات در بورس اوراق بهادار تهران

 

برای نمادهای معاملاتی که بر اساس اعلام بورس مشمول گره معاملاتی می‌شوند، در ابتدای روز معاملاتی بعد بازگشایی نماد مطابق ترتیبات ماده 22 انجام می‌گیرد.
 

بازگشایی نماد معاملاتی از طریق حراج ناپیوسته در بازه 30 دقیقه‌ای با اعمال یک مرحله پیش گشایش، شروع و با اجرای حراج ناپیوسته پایان می‌یابد.
پس‌ازاین مرحله، معاملات از طریق حراج پیوسته در زمان باقیمانده تا پایان جلسه معاملاتی و در دامنه نوسان مجاز روزانه قیمت انجام می‌شود.
قیمت مرجع در دوره حراج پیوسته، قیمت کشف‌شده از طریق حراج ناپیوسته است.

  • تبصره ۱: درصورتی‌که در دورۀ حراج ناپیوسته معامله‌ای صورت نپذیرد یا معاملات انجام‌شده در دوره حراج ناپیوسته توسط بورس تأیید نگردد، به تشخیص بورس و پس از اطلاع‌رسانی، حراج ناپیوسته موضوع این ماده برای یک‌بار دیگر در همان جلسه معاملاتی یا در ۹۰ دقیقه ابتدایی جلسه معاملاتی بعد قابل تکرار است. به هر ترتیب در صورت عدم کشف قیمت، آخرین قیمت پایانی نماد معاملاتی، قیمت مرجع در دوره حراج پیوسته خواهد بود.
  • تبصره ۲: در خصوص قیمت‌گذاری حق تقدم سهام برای اولین بار پس از افزایش سرمایه و در زمان عرضه حق تقدم استفاده‌نشده در صورت عدم کشف قیمت پس از دو نوبت حراج ناپیوسته، حراج ناپیوسته تا کشف قیمت تکرار می‌شود. در زمان عرضه‌ی حق تقدم استفاده‌نشده، مدت‌زمان حراج ناپیوسته از شروع عملیات حراج آغاز و تا پایان جلسه‌ی معاملاتی ادامه خواهد داشت.
  • تبصره ۳: در تمامی مواد این دستورالعمل، حراج ناپیوسته بدون محدودیت دامنه نوسان صورت می‌گیرد، مگر اینکه نوع محدودیت به‌صورت صریح بیان شده باشد.