آموزشاصطلاحات و مفاهیم

بورس کالا چیست و هر آنچه که باید درباره آن بدانید

بورس کالا، بازار منسجمی است که تعداد زیادی از عرضه‌کنندگان، کالای خود را در آن عرضه می‌کنند و کالای مربوطه پس از بررسی‌های کارشناسی و قیمت‌گذاری توسط کارشناسان بورس کالا، به خریداران عرضه می‌شود که در این بازارتعداد زیادی عرضه‌ کننده و خریدار از طریق کارگزاران اقدام به معامله می‌کنند.
در بورس کالا معمولا کالاهای خام و فرآوری نشده مانند فلزات، پنبه، گندم، برنج و… داد و ستد می‌شوند.

زمینه‌های فعالیت بورس کالا

  • محصولات صنعتی و معدنی
  • محصولات شیمیایی و پتروشیمی
  • محصولات کشاورزی
  • معاملات مشتقه
  • کالاهای بازار فرعی

گروه های اصلی محصولات صنعتی و معدنی

  • گروه فولاد
  • گروه مس
  • گروه آلومینیوم
  • گروه روی
  • گروه سرب
  • فلزات گران‌بها
  • گروه صنعتی و معدنی

گروه های اصلی محصولات شیمیایی و پتروشیمی

  • گروه فراورده های نفتی
  • گروه پتروشیمی

شرایط قراردادهای قابل معامله در بورس کالا

  • مشخصات کالا و نوع قرارداد مورد معامله
  • مقدار کالای مورد معامله
  • واحد اندازه‌گیری کالای مورد معامله
  • زمان معامله
  • استاندارد و ابعاد کالا
  • تاریخ تحویل
  • استاندارد تحویل و نوع بسته‌بندی
  • انبار یا محل تحویل
  • واحد پول

انواع قراردادها در بورس کالای ایران

  1. قرارداد نقدی
    در این نوع قرارداد، پرداخت بها و تحویل کالا در زمان معامله انجام می‌شود.
  2. قرارداد سلف
    قراردادی است که بر اساس آن، بهای آن هنگام معامله و تحویل کالا در زمان معینی در آینده صورت می‌گیرد.
  3. قرارداد نسیه
    در این قرارداد، کالا در هنگام معامله تحویل داده می‌شود اما بهای آن در سررسید پرداخت می‌شود.
  4. قرارداد آتی
    قراردادی است که در آن، فروشنده متعهد می‌شود در سررسید معین، مقدار معینی از کالای مشخص را به قیمتی که الآن تعیین می‌کنند بفروشد و در مقابل طرف دیگر قرارداد متعهد می‌شود آن کالا را با آن مشخصات خریداری کند و برای جلوگیری از امتناع طرفین از انجام قرارداد، طرفین به‌صورت شرط ضمن عقد متعهد می‌شوند مبلغی را به‌عنوان وجه تضمین نزد اتاق پایاپای بگذارند. اتاق پایاپای از طرف آنان وکالت دارد متناسب با تغییرات، بخشی از وجه تضمین را به هر یک از طرفین پرداخت کند. درنهایت در سررسید بهای کالا تسویه می‌شود.
  5. قرارداد سلف استاندارد
    قراردادی است که بر اساس آن عرضه‌کننده مقدار معینی از دارایی پایه را مطابق مشخصات قرارداد سلف استاندارد در ازای بهای نقد به فروش می‌رساند تا در دوره تحویل به خریدار تسلیم نماید. خریدار می‌تواند معادل دارایی پایه خریداری‌شده را طی قرارداد سلف موازی استاندارد موضوع مواد ۲ و ۳ دستورالعمل اجرایی معاملات سلف استاندارد، به فروش رساند. قرارداد مذکور نیز در این دستورالعمل به‌اختصار قرارداد سلف استاندارد نامیده می‌شود.
  6. قرارداد اختیار معامله
    قرارداد اختیار معامله قراردادی است که در آن یک‌طرف، اختیار خرید و یا فروش کالایی را از طرف دیگر خریداری می‌کند. قرارداد اختیار معامله به دو نوع کلی اختیار خرید و اختیار فروش  تقسیم می‌شود. در هرکدام از این دو نوع قرارداد، دو طرف خریدار و فروشنده با یکدیگر وارد معامله می‌شوند.
  7. صندوق‌های کالایی
    صندوق کالایی قابل معامله (ETC) یکی از ابزارهای مالی نوین است که به سرمایه‌ گذاران این امکان را می دهد که به‌جای خرید و نگهداری کالای موردنظر و تحمل هزینه‌های حمل‌ و نقل، انبارداری و خسارت-های احتمالی آن، اوراق این صندوق‌ها را خریداری نمایند.
    با خرید این اوراق، سرمایه‌گذار در عین داشتن مالکیت کالای موردنظر، مسئولیت نگهداری ازآن کالا را بر عهده ندارد.
  8. گواهی سپرده کالایی
    بر اساس مصوبه شورای عالی بورس و اوراق بهادار گواهی سپرده کالایی اوراق بهاداری است که مؤید مالکیت دارنده آن بر مقدار معینی کالا است و پشتوانه آن قبض انبار استانداردی است که توسط انبارهای مورد تائید بورس صادر می‌گردد.
مزایای سرمایه گذاری در بورس کالا
  • کالاهایی که در بازار بورس مورد معامله قرار می‌گیرند، تحت نظارت هستند و هزینه آن‌ها به صورت مدیریت شده و سازمان یافته انتقال پیدا می‌کند.
  • در این بازار نمی‌توان کالای معیوبی را به خریدار تحویل داد.
  • نرخ‌های تعیین شده در بازار بورس کالا عادلانه هستند و بر اساس عرضه و تقاضا تعیین می‌شوند.
  • در بازار بورس کالا نمی‌توانید به طور صوری خرید و فروش کنید، چرا که تمام معاملات شفاف هستند و زیر ذره بین مقام‌های دولتی و سهامداران صورت می‌پذیرند.
  • اگر فروشندگان یا خریداران به تعهدات خود پایبند نباشند، مجبور به پرداخت خسارات خواهند شد.
  • فروشندگان در بازار بورس نیازی به تبلیغات کالاهای خود پیدا نمی‌کنند، چرا که بورس کالا، محصولات فروشندگان را به صورت رایگان به خریداران خارجی و داخلی معرفی خواهد کرد.
  • در این بازار عرضه و تقاضا به صورت سازمان یافته انجام می‌شود و ریسک نوسانات آتی قیمت‌ها مدیریت می‌شوند.
  • بر اساس اسناد صادر شده توسط کارگزاری ها مبنی بر انجام معاملات، بانک‌ها با سرعت بیشتری به خریداران وام داده و آن‌ها را از جهت مالی تامین می‌کنند.
  • معامله در بازار بورس کالا دریچه‌ای به سمت دنیای پیشرفته‌تر و مکانیزه شدن معاملات خواهد بود.
  • با نگاهی به قیمت معاملات صورت گرفته، می‌توانیم وضعیت و روند اقتصادی کشور را تحلیل کنیم و بر اساس نتایج حاصل آمده، بهترین تصمیم‌ها را اخذ کنیم.
  • مطابق ماده 6 قانون توسعه، 10 درصد از مالیات درآمد حاصل از فروش کالاها در بورس کالا از پرداخت مالیات معاف خواهند شد.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا